Endometriozis

endometriozis diyagram

Uterus adı verilen, dölyatağının (rahim) içini örten dokuya endometrium denir. Bu doku hamilelikte bebeğin yerleşip büyümesini sağlar. Diğer zamanlarda aylık periyotlarda önce kalınlaşır ve adet kanamasında dökülür. Endometrioziste endometrium, rahim dışındaki organlarda veya yerlerde bulunur. Bunlar da adet ritmine uyarak her ay önce kalınlaşır, sonra da kanayarak dökülür. Endometrium en sık yumurtalıklara yerleşir. Ama karın içindeki diğer organlara, karın zarına yerleşebilir. Kanama nedeniyle  çikolata kistleri oluşur. Bulunduğu yerde yapışıklıklar yapar. Kısırlık nedenidir. Hastalarda şiddetli ağrılar olur. Çok zor bir hastalıktır. Bu hastalıkta kadınlık hormonlarından östrojen önemli rol oynar çünkü normalde her adet kanamasından sonra endometriumun yeniden oluşmasını bu hormon sağlar.

Endometriozis ve mast hücreleri

1990’lı yılların sonundan itibaren endometrioziste mast hücreleri üzerinde durulmaya başlanmıştır. Çalışmalarda hem sayıca çok artmış hem de  granüllerindeki maddeleri  boşaltmış mast hücreleri gösterilmiştir (24). Yeni yapılmış bir çalışmada, östrojenin mast hücrelerini uyararak hastalığa neden olduğu anlaşılmıştır (25). O çalışmayı yapanlar tarafından , ayrıca mast hücre stabilizörlerinden birisinin etkisi de araştırılmış, ve o ilacın, deneysel endometriozisi hafiflettiği saptanmıştır (26).

Endometriozis ve çölyak hastalığı

Çölyak hastalarında bu hastalığın riskinin arttığı saptanmıştır (27). Bir çalışmada endometriozise bağlı  ağrıları olan 207 hastanın %75’inin yakınmalarında, 12 aylık glutensiz diyet sonrasında  çok anlamlı azalma bildirilmiştir (28). Yeni yayınlanan bir olguda  ise önce kısırlık bulunan endometriosizli bir hastada daha sonra çölyak hastalığı saptanması ve  uygulanan glutensiz diyet sonucu bebeğinin olması anlatılmıştır (29).

Bazı kadınlar çok şiddetli adet sancıları çekerler. Sakın bunda da mast hücrelerin rolü olmasın?  O devrelerde mast hücrelerini stabilize eden  ilaçların yardımı olabilir.

Öneriler: Bu çok zor ve ağrılı hastalıkta önce kitabın V. bölümünün kişisel öneriler kısmındaki B planı uygulanabilir. Sonuç alınamadığında,  gene aynı bölümdeki genel önerilere uyulması yanında A ve C planlarının uygulanması yararlı olabilir.

Kitap: Artık Hastalığımla Baş Edebiliyorum (Mast Hücrelerinin Gizi), Nobel Tıp Kitabevleri.

24.Sugamata M, Ihara T, Uchiide I. Increase of activated mast cells in human endometriosis. Am J Reprod Immunol.2005;53(3):120-5.

25.Lin KQ, Zhu LB, Zhang XM, Lin J. Role of mast cells in estrogen-mediated experimental endometriosis in rats. Zhejiang Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban.2015;44:269-77

26. Zhu LB, Lin KQ, Zhang XM, Lin J. Sodium cromoglycate attenuates experimental endometriosis in rats by regulating mast cells. Zhejiang Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban.2015;44:278-84.

27. Stephansson O, Falconer H, Ludvigsson JF. Risk of endometriosis in 11,000 women with celiac disease. Hum Reprod.2011;26:2896-901.

28.Marziali M, Venza M, Lazzaro S, et al. Gluten-free diet: a new strategy for management of painful endometriosis related symptoms? Minerva Chir.2012;67:499-50

29.Caserta D, Matteucci E, Ralli E, et al. Celiac disease and endometriosis: an insidious and worrisome association hard to diagnose: a case report. Clin Exp Obstet Gynecol.2014;41:346-8.

Hülya Uzunismail hakkında 210 makale
43 yıl aktif olarak çalışmış, bunun yaklaşık son 25 yılını da, gıda-hastalık ilişkisini bulma uğraşına adamış bir iç hastalıkları ve gastroenteroloji uzmanı olarak derlediğim bilgi ve deneyimlerimi, hem doktorlar hem de hastalar için bir kitapta birleştirerek paylaşmak istedim.